Panama Papers, het verhaal van wereldwijde onthulling

Bastian Obermayer & Frederik Obermaier

Aangrijpend relaas over het grootste datalek aller tijden: de administratie van het Panamese bedrijf Mossack Fonseca

Met dubieuze constructies helpen grote banken al tientallen jaren de rijken, machtigen, criminelen, terroristen, beroemdheden en politici hun vermogen uit het zicht van de fiscus te houden en hun geld weg te sluizen naar belastingparadijzen, ook wel ‘schurkenstaten’ genoemd. In Panama Papers tonen Bastian Obermayer en Frederik Obermaier aan hoe dit proces zich voltrekt en bij wie de grenzeloze hebzucht zich voordoet.

Het ‘wegsluizen’ gebeurt door gebruik te maken van brievenbusfirma’s, ondernemingen die op hun officiële vestiging geen werknemers hebben, maar alleen een brievenbus. Wereldwijd hebben tientallen bedrijven, de zogenaamde  offshore providers, zich gespecialiseerd in de verkoop van dergelijke firma’s. Die offshore providers, veelal advocatenkantoren, hebben nieuwe en oude bedrijven in hun voorraad in verschillende belastingparadijzen. Een van de grootste offshore providers is Mossack Fonseca. In de Panama Papers worden ook veel namen van Nederlanders genoemd. Onder hen Jos van der Vorm, oud-lid van de Belastingkamer van de Hoge Raad, Mexx-oprichter Rattan Chadha, miljardair en oprichter van Volmac Joop van Oosterom, Bernard Stuivinga van handelshuis Acomo, ondernemer John Bredenkamp (illegale wapenhandel met Zimbabwe) en oud-voorzitter van de Libertarische Partij Toine Manders. De meest prominente Nederlander is Neelie Kroes, zij staat genoemd als bestuurder (‘director’) van het sinds het jaar 2000 op de Bahama’s gevestigde Mint Holdings Ltd. Mevrouw Kroes was bestuurder van 4 juli 2000 tot 1 oktober 2009, zo blijkt uit documenten die in het bezit zijn van de Süddeutsche Zeitung en het ICIJ, het International Consortium of Investigative Journalists, een internationaal samenwerkingsverband van ongeveer tweehonderd onderzoeksjournalisten. Ook Nederlandse kranten besteedden onlangs aandacht aan ‘de kwestie Kroes’.
Hoe het grootste datalek aller tijden zich openbaarde, is een aangrijpend verhaal. Voor Bastian Obermayer en Frederik Obermaier begon het met een mailtje afkomstig van een anonieme bron : 'Hallo. Hier John Doe. Geïnteresseerd in data? Ik deel ze graag.' Een paar maanden later is er 2,6 terabyte, gelijk aan 650 miljoen tweezijdig bedrukte A4'tjes, aan data van de Panamese belastingadviseurs van Mossack Fonseca binnengekomen.

  




Bastian Obermayer (1977) is plaatsvervangend hoofd van de redactie onderzoeksjournalistiek van de Süddeutsche Zeitung en lid van het ICIJ. Hij ontving voor zijn rapportages en onderzoek verscheidene prestigieuze Duitse prijzen. Van zijn hand verscheen eerder Brüder, was hast Du getan?

Frederik Obermaier (1984 )werkt eveneens voor de Süddeutsche Zeitung, als onderzoeksjournalist. Hij is ook lid van het ICIJ. Voor zijn journalistieke werk ontving hij onder meer de CNN Award en de Helmut Schmidtprijs. Panama Papers, het verhaal van de wereldwijde onthulling, is in 2016 verschenen bij uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen. Het boek telt 383 bladzijden.






Waardering:

Boekbespreking door Margriet Kleijn

email mij

Gepubliceerd: 7-10-2016